Hoe overleef ik de werkvloer?

Moet je altijd voor iedereen koffie halen? Wil je meer salaris? De werkvloer is overladen met sociale vraagstukken en ongemakken. Japke-d. Bouma gaat in haar tweede bundel voorop als gids in de kantoorjungle.

Je brengt er meer tijd door dan waar dan ook. Elke dag ben je er weer, om pas bij het vallen van de avond te vertrekken.

Een wereld vol sociale ongemakken ook, die werkvloer. Een jungle, noemt NRC-columniste Japke-d. Bouma het. Met eigen wetten en regels. Want hoe gedraag je je bij de koffieautomaat als je baas net zijn slappe bakkie staat te tappen? In 2011 begon Japke Doutzen Bouma te schrijven over de werkvloer, die volgens haar – ze gebruikt graag metaforen – gelijk staat aan het leven. Een sollicitatiegesprek is een date. Wil iemand iets van je? Speel hard to get.

In haar eerste boekje Gids voor de kantoorjungle, een bundeling van haar eerste reeks columns in de krant, nam ze de verschillende types op de werkvloer onder de loep. Voorbeelden: de Bitch, het Meisje Op Wie Iedereen Verliefd Wordt, de Geboren Leider en de Verbluffend Incompetente Collega.

Bouma, inmiddels achttien jaar werkzaam voor NRC, bouwde een enorme ‘expertise’ op. ,,Mijn columns zijn ironisch bedoeld. Mensen die het leuk vinden zien er echter, als het goed is, wel degelijk iets in dat de waarheid raakt.”

Het satirische programma Koefnoen zag wel brood in de serie en zette een aantal stukjes met ruiterlijke goedkeuring van de auteur om tot sketches. Bouma: ,,Alsof je favoriete artiest belt om met jou samen te werken. Paul Groot en Owen Schumacher: ik zie hen als de mannen die het werk van Van Kooten en De Bie voortzetten.”

Survivalgids voor de kantoorjungle, dat vorige week verscheen, is het vervolg op haar eerste bundel. ,,Het is een parodie geworden op de managementboeken met ‘de vijf tips voor een hoger salaris’, wát een geleuter is dat vaak. De waarheid? Niemand weet hoe het zit. Maar je kunt wel doen alsof.”

Wij nemen op deze pagina’s een aantal veel voorkomende dilemma’s en vraagstukken met haar door.

TRAKTEER

,,Mensen die niet trakteren, zijn zuinige knieperts die het niet waard zijn om je collega te zijn. Ik mag graag adviseren wat scheutiger te zijn bij het trakteren. Een Multivlaai, why? Dan heb je voor 4 euro een slap aftreksel van taart, terwijl je bij de Hema voor 8 euro een grote slagroomtaart hebt die iedereen lekker vindt. Doe eens een beetje gul en spring eens uit de band. Wat je vervolgens wel moet doen, is je collega’s concentrisch mailen om ze uit te nodigen het te komen opeten.

In volgorde van leukheid van collega’s: eerst de prettige, op het eind de stomme. Dat je, als alles op is, toch tegen de stomme collega’s kunt zeggen: ‘Oh, je bent net te laat. Sorry’.”

,,Trakteren mag ook best wat creatiever en dynamischer. Altijd maar dat gebak; kom eens met saté of pizza. Of een bak water met snoep erin, waarbij collega’s alleen met hun mond de traktatie mogen pakken. Dat brengt wat leven in de brouwerij.”

KOFFIE HALEN

,,Je mag je best een beetje zorgen maken als je vaak naar de koffieautomaat loopt. Koffie halen is namelijk puur hiërarchisch. Stagiairs halen veel koffie. Als je een grafiek zou tekenen, zou je zien: hoe meer salaris, hoe minder koffie er wordt gehaald. Los daarvan: koffie halen is niet te doen.

Waar leg je de grens? Vraag je vier blokken bureaus of ze iets willen? Of alleen je eigen blok? Als je besluit een paar blokken te doen, weet je daarna niet meer welke koffie van wie was.”

,,Iedereen is ook altijd ontevreden. Of het melkschuim is ingezakt of je bent de suiker vergeten. Mijn conclusie: we moeten er gewoon mee stoppen en iedereen haalt alleen nog voor zichzelf koffie. Zo wordt de koffieautomaatdynamiek weer nieuw leven ingeblazen. De koffieautomaat is de koning van de kantoorjungle. De watercooler is een tragisch dingetje, de frisdrankautomaat kan nooit iedereen tevreden stellen, maar die koffieautomaat: dat is de eindbaas van de drankjes.

Iedereen komt er. Daar kun je gesprekken voeren. Daar kan de stagiair tegen de baas zeggen dat zijn gulp openstaat. Dat zie je bij geen enkel ander apparaat op kantoor.”