Krapte op noordelijke arbeidsmarkt rukt verder op

Goede ambachtslieden? Niet aan te slepen. IT’ers die iets kunnen? Onvindbaar. Zorgmedewerkers met ervaring? Nergens te bekennen. We horen alsmaar over de krapte op de arbeidsmarkt. Maar hoe staat Noord-Nederland er wat dat betreft eigenlijk voor?

De koning vertelde het ons allemaal nog vorige week op Prinsjesdag: we stevenen af op een ongekend laag werkloosheidscijfer. Dat lijkt prachtig, maar heeft ook een keerzijde. De groei van bedrijven komt er namelijk door in gevaar. Dat is zo’n beetje het landelijke beeld. Maar Noord-Nederland heeft zo zijn eigenaardigheden.

Niet dat we hier blikken vol verpleegkundigen, Java-programmeurs en werktuigbouwkundigen op voorraad hebben. Geenszins. Onderzoek van het UWV wijst uit dat in de drie noordelijke provincies samen zo’n 16.500 vacatures openstaan. Dat lijkt misschien veel, maar ligt toch een eind onder het landelijk gemiddelde. Ook relatief.

,,Toch rukt de krapte ook hier duidelijk op’’, zegt arbeidsmarktdeskundige Erik Oosterveld van het UWV. ,,Een jaar of twee geleden zag je dat vooral in de techniek, bouw en ICT moeilijk mensen te vinden waren. Nu zie je het ook meer en meer in de zorg-, horeca- en transportsectoren. Maar ook goede commerciële krachten worden al schaarser. En voor hoger opgeleiden komen er ook snel banen bij in de financiële dienstverlening. Het onderwijs valt bij ons nog relatief mee. Klassen worden nog niet naar huis gestuurd.’’

 

De diepte in

Hoe lossen we de krapte op? Oosterveld: ,,Het vervelende en rare is, dat we nog steeds heel veel mensen in de WW en bijstand hebben, hoewel er ook dat snel minder worden. En dan gaat het niet alleen om mensen zonder diploma’s of werkervaring. Het zijn ook vaak de iets oudere mensen die bijvoorbeeld op mbo-niveau administratief werk hebben gedaan. Het blijft lastig om alle mensen om te scholen en klaar te maken voor de arbeidsmarkt. Het voordeel van de krimpende groep bijstandsgerechtigden is wel dat onze jobcoaches iets meer de diepte in kunnen gaan met de begeleiding, omdat ze gewoon meer tijd per mens hebben.’’

De IT-sector kampt al jaren met een tekort aan goede programmeurs, developers en wat dies meer zij. ,,Ik hoor er niet zo veel meer over. Ik vrees dat iedereen gewend is aan die situatie’’, vertelt Stef van der Ziel, eigenaar van Jet-Stream in Groningen en bestuurder van branchclub Noordelijke Online Ondernemers (NOO). ,,De sector doet er veel aan. Scholingsprogramma’s bijvoorbeeld. We hebben zelfs samen met de Rijksuniversiteit Groningen de leerstoel Digitaal Ondernemerschap ontwikkeld. Dat loopt allemaal best goed, maar het tekort blijft.’’

Het staat de groei van de IT-bedrijven flink in de weg, als we niet uitkijken. Veel van die ondernemingen huren inmiddels IT-krachten in in het buitenland. Van der Ziel: ,,Dat doe je natuurlijk liever niet. Je hebt ze liever gewoon bij je op kantoor.’’ En die mensen op kantoor moet je vooral behouden. ,,Dat is gewoon goed werkgeverschap. Het gaat niet alleen om geld. Je moet ook uitdagingen blijven bieden, zorgen dat je mensen kunnen werken aan iets dat ze van belang vinden, voor de wereld misschien wel.’’

Dat beaamt eigenaar Jelmer Spijksma van detacheerder Or-Quest in Drachten en Zwolle. ,,Wij detacheren mensen voor de hogere functies in bouw, infra en techniek. Daar knelt het ook al behoorlijk. Het wordt steeds lastiger om vacatures te vervullen. Maar het lukt nog wel, we groeien nog steeds.’’

 

Soft skills

Or-Quest richt zich meer op de ‘soft skills’ van mensen. ,,Werkervaring en opleiding zijn best belangrijk, maar wij willen weten wie precies bij welke functie past. Hoe is het met de leiderschapskwaliteiten van een kandidaat bijvoorbeeld? Maar ook: past de sfeer van een bedrijf bij hem?’’

Sinds begin dit jaar is ook Yelgo in de lucht. Spijksma detacheert met dat bedrijf hoger opgeleiden in de IT. ,,Developers zijn lastig te vinden, en de vraag naar data-analisten en onlinemarketeers groeit hard. Je merkt dat de toevloed van IT’ers op de arbeidsmarkt veel te weinig is. Dus vist iedereen uit dezelfde vijver. Ik zie een trend dat we iemand net via ons ergens kan beginnen en dan tóch nog ergens anders aan de slag gaat. Ze hebben het echt voor het uitkiezen.’’ Door het op maat gemaakte development program van Yelgo, kiezen IT’ers ook vaak wel voor ons. Het gaat steeds meer om ‘elke dag leren’ en minder om secondaire voorwaarden zoals geld en een auto.”

Dat is een lastig probleem, waar Spijksma met een nieuwe tool op inspeelt. ,,Wij kunnen straks op basis van profielen en big data voorspellen wie wanneer ongeveer nadenkt over het wisselen van baan. Daar zijn wij dan bij. In een nieuwe tool kunnen we ook de soft skills van mensen koppelen aan de cultuur, visie en missie van bedrijven. Werkt echt mooi, het is een innovatieve manier om mensen te binden.’’

Over soft skills: ook in de zorg wordt het personeelstekort een steeds groter probleem. Het in Haren gevestigde ZorgpleinNoord is het grootste werkgeversverband in zorg en welzijn van Noord-Nederland. ,,Het tekort speelt al langer, maar loopt de laatste tijd snel op’’, vertelt Welmoed de Haan. Dat illustreren de cijfers. Het aantal vacatures in de drie noordelijke provincies steeg het afgelopen jaar met 21 procent tot 6377. Ter vergelijking: vijf jaar geleden lag dat aantal nog net boven de 2500.

,,De tekorten spelen over de hele breedte van de sector.’’ Toch springt de branche verpleging, verzorging en thuiszorg eruit. Alleen daar al wachten bijna 2800 banen op invulling. Maar ook in de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheid lukt het moeilijk om mensen te vinden.

 

Hogere looneisen

Arbeidsmarktdeskundige Erik Oosterveld ziet die cijfers ook. Dat lijkt voor werkzoekenden voordelen te hebben, omdat je vanwege de krapte hogere looneisen kunt neerleggen. Maar zeker in de zorg is de keerzijde groot. De werkdruk die al hoog is, neemt door het ontbreken van voldoende mensen alleen maar toe.’’

Daarvan ziet Miranda van der Molen de gevolgen in haar praktijk Contempla. Ze is loopbaancoach in Emmen met een specialisatie in de zorg. ,,De tijden zijn wel wat veranderd, omdat ik nu ook mensen help die het gevoel hebben iets te kiezen te hebben. Terwijl het een tijd lang vooral ging om werknemers die een andere baan móesten zoeken. Maar zeker in de zorg is dat moeten nog niet verdwenen. Vooral omdat medewerkers het op zeker moment niet meer aankunnen. Vooral in de beroepen ‘aan het bed’ geldt: je moet fysiek én psychisch helemaal fit zijn, anders breekt het je op. En dan komen ze bij mij om te zien welk ander werk ze zouden willen en kunnen.’’

 

Tips

Krapte op de arbeidsmarkt betekent dat veel werkenden banen voor het uitzoeken hebben. Waar moet je dan op letten? Loopbaancoach Miranda van der Molen uit Emmen weet het. ,,Je moet eerst weten waarom je op zoek zou gaan naar een andere baan. Ligt het aan de werkzaamheden die niet meer bevallen? Of is het de sfeer? In het eerste geval zul je grondig moeten onderzoeken wat je dan wel wilt en kunt. Pas daarna is het zinvol naar andere banen uit te kijken.’’

,,En dan moet je op zoek naar de juiste baan. De beste strategie is volgens mij om én ouderwets naar vacatures te zoeken, maar zeker ook je eigen arbeidsmarkt te creëren. Daar bedoel ik mee dat je bij jezelf nagaat hoe ver je wilt reizen, welke branche je interessant vindt, welke organisaties misschien zelfs. Zo maak je een cirkel waarin je eigen arbeidsmarkt zich bevindt.’’

,,En dan is het zaak te gaan praten, netwerken, open sollicitaties te sturen. Zodat de mensen weten wie je bent, wat je wilt en wat je kunt. Dan krijg je de vacatures binnen voordat ze openbaar zijn. Én ben je niet afhankelijk van je cv dat misschien niet één op één op de functie past. Als de mensen je kennen, kunnen ze daar beter doorheen kijken.’’