‘Saai werk is voor robots’

VEGHEL In de gloednieuwe testhal staat een tientallen meters lange bagageband, bedoeld voor de nieuwe luchthaven van Istanboel. ,,Het wordt het grootste systeem op een airport tot nu toe”, glimlacht Vincent Kwaks (53), chief technology officer bij Vanderlande.

Verderop staat een vliegtuigkarretje, gevuld met koffers. De paal ernaast heeft een arm met aan het eind een rond, houten plateau. Kwaks grijpt de buitenste ring vast en knijpt. Na een klik beweegt hij het plateau omlaag om er vervolgens een koffer op te zetten. ,,Kijk, alles werkt zeer intuïtief.”

Nadat de scanner het bagagelabel heeft geregistreerd, duwt hij de ring met koffer zachtjes richting de lopende band. ,,Dit hebben we ontwikkeld zodat medewerkers niet telkens tientallen kilo’s hoeven te tillen. Onder andere op Heathrow en in Hongkong werken ze er al mee, helaas op Schiphol nog niet. Maar wie weet wat de toekomst brengt.”

In de bagageafhandeling is Vanderlande groot geworden, maar het bedrijf is ook één van de marktleiders in het automatiseren voor pakketdiensten. UPS, FedEx, DHL en PostNL zijn er kind aan huis, net als de webgiganten Zalando en Amazon.

,,Ik houd me met de toekomst bezig. Welke kant gaat het op, in welke markten en technologieën moeten we investeren om succesvol te blijven? Welke nieuwe diensten moeten we ontwikkelen?”

,,Door héél véél klanten te bezoeken. Wij hebben kantoren in alle grote Europese landen, de VS, China, India, Australië en Singapore. Ik reis de hele aardbol rond om voeling te houden met onze afnemers. Sommigen doen al dertig jaar zaken met ons.”

,,Van machines zijn we naar levering van geïntegreerde systemen en de bijbehorende dienstverlening gegaan. Food en retail worden belangrijker, zo bouwen we voor Albert Heijn een geautomatiseerd distributiecentrum in Zaandam. Bij veel supers gebeuren distributieprocessen nog handmatig. Mechaniseren en automatiseren is lastig, want levensmiddelen moeten goed worden gestapeld. Dus niet de eieren onderop en het bier bovenaan.”

,,Services is goed voor ruim een kwart van de omzet. Iets kopen is één, maar door de voortschrijdende technologie hebben klanten behoefte aan support en advies. Wat betekent andere bedrijfsvoering voor de logistiek? Presteert een systeem wel goed? Dat kunnen we onderzoeken en testen.”

,,De aanslag bij Lockerbie en 9/11 waren inderdaad belangrijke prikkels. Tegenwoordig bouwen we geen bagagebanden meer, maar complete veiligheidssystemen. Bagageverwerking is enorm complex geworden. Geen onveilige koffer mag het vliegtuig in.”

,,Dat zou je denken, maar de bagage staat zeker niet bovenaan de agenda bij elke directie. Dat is deels logisch. Vaak is het slechts eens per tien jaar een thema, bij uitbreiding wegens groei.”

Waarom vindt de afhandeling niet volautomatisch plaats?

,,Dat gaat gebeuren. Op Schiphol verscheen de eerste robot in 2003, inmiddels staan er zes. Samen handelen ze circa de helft van alle bagage van vertrekkende passagiers af. Op Londen Heathrow zijn er twee. Die ontwikkeling zie je ook in de distributiecentra van supermarkten en webwinkels.”

,,Dat valt moeilijk te zeggen. Computers kunnen de menselijke oog-handcoördinatie lastig nabootsen. Ik kan alles pakken wat mijn ogen zien. Voor een robot is dat beduidend moeilijker: zodra een fabrikant de verpakking van een fles of product wijzigt, herkent de machine die niet meer en loopt alles vast.”

,,Universele grijpers zijn de heilige graal van de logistiek. Over tien jaar is die technologische uitdaging waarschijnlijk gekraakt, maar we zijn er nog lang niet. Wat helpt is als fabrikanten artikelen en verpakkingen meer standaardiseren. Vraag is of ze daartoe bereid zijn, want ze kunnen dan minder onderscheidend zijn met hun producten.”

,,De doorontwikkeling van batterijtechnologie zal enorme gevolgen hebben met allerlei autonoom rijdende voertuigen.”

,,Het is niet alleen robotisering, maar ook al decennia informatisering. Neem de pinautomaat. Die heeft bankmedewerkers aan de balie weg geautomatiseerd, maar ook onze manier van betalen en behoefte aan cash geld volledig veranderd. Dat kan ik geen slechte ontwikkeling noemen.”

,,Het is geen vraag óf, maar wanneer het gaat gebeuren. Robots vervangen veel arbeid die lichamelijk zwaar is of die werknemers niet graag doen. Veel distributiewerk voor webwinkels is dodelijk saai. Waar robots banen overbodig maken, komen deels andere functies terug, zoals toezicht houden.”

,,Werk verandert door automatisering, dat is sinds de industriële revolutie altijd zo geweest. Tot nu toe zijn er netto altijd banen bijgekomen en hebben we ons prima weten te passen. Straks werken we misschien maar twintig uur per week. Dat is alleen maar mooi toch?”