Slechte slapers vertonen vaker ongewenst gedrag

ROTTERDAM Ongewenst gedrag op het werk – denk aan extra lange pauzes, te vroeg naar huis gaan, of zelfs stelen – is een kostbaar probleem.

Alleen al in de Verenigde Staten kost het bedrijven naar schatting tot wel 200 miljard dollar per jaar. Uit promotieonderzoek van Laura M. Giurge van Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM) blijkt nu dat mensen die zulk gedrag vertonen, al na één nacht slecht slapen de dag erop sneller in zulk gedrag vervallen. Vooral mensen met een zogenoemde ‘lage morele identiteit’ kunnen zich dan lastig beheersen en gaan eerder de fout in.

Om daar achter te komen stuurde Giurge tien dagen lang een sms-bericht naar een groep werkende personen om ze te vragen hoe goed ze de nacht ervoor hadden geslapen. Het ging daarbij om de kwaliteit van de slaap, dus hoe die mensen vonden dat ze geslapen hebben en niet per se de hoeveelheid slaap, benadrukt de onderzoekster. Daarnaast moesten ze aangeven of en in welke mate ze ongewenst gedrag vertoonden. Hadden ze die dag bijvoorbeeld een langere lunchpauze genomen, of waren ze uitgevallen tegen een collega?

Uit analyse bleek dat de kwaliteit van de slaap inderdaad van invloed kan zijn op het gedrag van de respondenten tijdens de werkdag die erop volgt. Mensen die de ene dag tijdens het werk ongewenst gedrag vertoonden, liepen na een slechte nachtrust meer risico ook de volgende dag ongewenst gedrag te vertonen, bleek uit het onderzoek. Slecht slapen houdt onethisch gedrag dus in stand.

Opvallend genoeg reageerden sommige respondenten heftiger dan gemiddeld op een slechte nachtrust en gingen veel sneller de fout in. Het verschil zit hem volgens de onderzoekers in hun ‘morele identiteit’. Dit is een psychologische maatstaf voor hoe belangrijk morele kenmerken zoals ‘vriendelijkheid’ of ‘eerlijkheid’ zijn voor iemands zelfbeeld, en hoeveel waarde iemand eraan hecht om door anderen als een goede en morele persoon te worden gezien. Mensen die minder belang toekennen aan deze morele kenmerken zijn vaker geneigd hun misstappen de volgende dag te herhalen na een slechte nachtrust, zo blijkt uit de resultaten van de studie.

Volgens Giurge toont het onderzoek aan dat de neiging tot het vertonen van ongewenst gedrag geen vaststaande karaktertrek is, maar van dag tot dag kan wisselen. Wat de reden ook is voor het ontstaan van ongewenst gedrag, een slechte nachtrust kan ervoor zorgen dat het moeilijk is om er zelf een eind te maken, vooral voor mensen met een lage morele identiteit.

Vermoeidheid maakt het blijkbaar moeilijker je over het gevoel heen te zetten dat je iets niet goed hebt gedaan, en om het de volgende dag beter te doen. Volgens Giurge kan dat verklaren waarom in sommige organisaties onethisch gedrag zo hardnekkig is.