U bent hier

Slimme technologie in de zorg

Ambitie .nl
12 maart 2019

Technologie in de zorg leidt tot meer zelfredzaamheid, veiligheid en meer sociale interactie bij cliënten. In Groningen en Drenthe lerenmbo-studenten medewerkers van zorginstellingen hoe technologische uitvindingen en middelen kunnen worden ingezet.

De cliënt denkt: een camera die mij in de gaten houdt? Liever niet. De medewerker in de thuiszorg vreest: bij meer technologische toepassingen verlies ik mijn baan. Aad Oosterhof van het Practoraat Zorg & (Sensor) technologie van het Drenthe College en Ann Fritzsche, projectmanager van Noorderpoort in Groningen kennen de opvattingen en vooroordelen. Er is nog veel koudwatervrees bij burgers, gemeenten, zorginstellingen en medewerkers in de zorg over slimme technologische vindingen.

Maar, stellen beiden: de technologie bestaat al. Gebruiken we niet allemaal apps op onze smartphones?

Belangrijk is om ouderen er vertrouwd mee te maken. Want één ding is zeker: technologie in de zorg helpt mensen zelfredzaam te blijven. Ook hun persoonlijke veiligheid en welzijn nemen erdoor toe. Een en ander betekent ook dat het beroep van verpleegkundigen, thuiszorgmedewerkers en verzorgenden in verpleeghuizen zal veranderen.

Mensen worden tegenwoordig ouder dan ooit. De vergrijzing neemt toe en zal leiden tot een grotere vraag naar zorg. De overheid wil dat we zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. En zelf willen we dat ook. Innovatieve technologische oplossingen kunnen hierbij helpen. Dat betekent ook dat de roc’s (mbo-opleidingen) en de hbo’s hun studenten moeten opleiden tot een vak waarin technologie en zorg verweven zijn.

Het Practoraat Zorg en (Sensor)Technologie en het Practoraat ZorgThuis van het Noorderpoort in Groningen werden twee jaar geleden opgezet. Studenten van beide opleidingen onderzoeken voor en demonstreren aan zorgvragers en -verleners hoe (sensor)technologie zo optimaal mogelijk kan worden ingezet. Het Drenthe College werkt hierbij samen met partners uit de regio, waaronder de Hanzehogeschool Groningen, provincie Drenthe en gemeente Assen, veel noordelijke zorginstellingen en het bedrijfsleven.

Technologie neemt mensen iets uit handen of ondersteunt cliënten, vertelt Oosterhof.

Ook kan het mantelzorgers meer rust geven. Een voorbeeld hiervan zijn sensoren in huis, die het leefpatroon monitoren en signaleren wanneer er iets bijzonders is gebeurd. Via een app worden sensoren gekoppeld aan mantelzorgers, zodat zij een seintje krijgen wanneer hun familielid iets doet of nalaat. Fritzsche: „Een mantelzorger krijgt bijvoorbeeld een seintje mocht zijn dementerende moeder gaan dwalen en de voordeur uitgaan. Dan gaat de sensor af.” Zo zijn er sensoren die detecteren of iemand tussen bijvoorbeeld acht en tien uur ’s morgens zijn slaapkamer heeft verlaten. Vooral ouderen die alleen wonen of alleen zijn komen te staan kan dit een gevoel van zekerheid geven. Niet alleen een geruststelling, ook het veiligheidsaspect is van belang. Zo kan een sensor detecteren wanneer er brand ontstaat. Fritzsche: „Iemand kan dat door bijvoorbeeld verminderd gezichts- of reukvermogen zelf niet doorhebben.”

Woningcorporaties en gemeenten zijn geïnteresseerd in de toepassingen van sensoren.

Woningcorporaties bieden soms sensorpakketten aan hun huurders aan. Als er een pilot volgt met sensoren in woningen worden mbo-studenten daaraan gekoppeld.

Oosterhof: „Zo kunnen we ze opleiden voor hun toekomstige vak, waar technologie een belangrijk onderdeel van wordt.” Op het Drenthe College krijgen de eerstejaars van de opleiding Zorg en Welzijn al het vak technologie.

In het tweede jaar voeren ze projecten uit waarin onder andere gewerkt wordt met Virtual Reality (een gesimuleerde werkelijkheid) of blended care (het contact met cliënten via een beeldscherm). Studenten onderzoeken onder andere hoe Virtual Reality het welzijn van mensen met dementie kan verhogen.

Oosterhof: „Wanneer kun je iemand een VR-bril laten opzetten? Welke filmpjes hebben welk effect? Welke zorgen voor ontspanning en rust? Voor welke soorten van dementie helpt VR? Het onderzoek moet op al die vragen antwoord geven.” Studenten van het Noorderpoort voeren opdrachten uit hoe je met technologie langer thuis kunt blijven wonen.

Mbo-studenten tonen zorgmedewerkers bijvoorbeeld ook hoe robotica (de inzet van een robot) in de praktijk werkt. Er zijn diverse robots, zoals knuffelrobot Paro (een zeehond) en een robotkat. Gebleken is dat dementerenden rustig worden als ze de surrogaatdiertjes aaien. Tessa is een ander type robot. De kleine bloempotrobot kan mensen toespreken en allerlei opdrachtjes geven.

Tessa helpt mensen die moeite hebben met het dagritme. En ontlasten zo mantelzorgers.

Fritzsche: „Het mooie is dat mantelzorgers er allerlei zinnen in kunnen programmeren.

Een vrouw vertelde bijvoorbeeld dat haar dementerende man altijd erg onrustig werd als zij even wegging. Tessa liet de robot dan zeggen: ‘Ze komt zo terug, ga nu een kopje soep voor jezelf pakken’.”

Mantelzorgers kunnen ook instructies programmeren, zoals: ‘Is het niet tijd voor een kopje koffie? Misschien kun je de kat nu eten geven? Het voer staat in het rode kastje.’

Of dat Tessa elke dag om elf uur zegt: ‘Rita van de thuiszorg komt zo, heb je al een boodschappenlijstje klaar?’

Sensoren kunnen ook het gevoel van zekerheid bij beginnend dementerenden versterken. Fritzsche licht toe: „Beginnend dementerenden worden de hele dag overhoord door thuis- of mantelzorg. Heb je goed geslapen? Heb je al gegeten? Heb je de maaltijd warm gemaakt? Die vragen confronteren hen voortdurend met het feit dat hun kortetermijngeheugen niet goed meer werkt. Uit onderzoek bij een thuiszorginstelling in Brabant bleek dat de conversatie tussen de thuiszorgmedewerker of mantelzorger met de cliënt veranderde door sensoren. Zij konden zien of iemand goed geslapen had of niet, omdat sensoren registreren of en hoe vaak iemand uit bed is geweest. Als ze zagen dat iemand lang geslapen had, zeiden ze: „Goh, u heeft een lange nacht gemaakt.” Ook kon worden gezien of iemand zijn maaltijd in de magnetron had gezet. Als dat niet was gebeurd, had hij die dan koud opgegeten? De informatie leidt meestal tot betere zorg. Je kunt eraan denken om die maaltijd anders aan te leveren. Of misschien moet er een eenvoudiger magnetron komen.”

Mbo’ers demonstreren ook hoe bijvoorbeeld een tovertafel of de cradle werkt in de praktijk. De tovertafel is een soort beamer die aan het plafond boven een tafel hangt.

Op de tafel worden beelden geprojecteerd, maar er kunnen ook spelletjes mee worden gedaan. De cradle is een zwaar houtvormig ei, vooral bedoeld voor mensen die niet meer in staat zijn te communiceren. Zo’n persoon legt zijn handen op het ei, dat uiteenlopende geluiden geeft wanneer een ander die persoon aanraakt.

Oosterhof: „Soms staat zo’n apparaat in de kast omdat niet duidelijk is hoe hij werkt. Onze studenten demonstreren het aan medewerkers of mantelzorgers.” Een ander voorbeeld van een technologische vinding is het computergestuurde medicijndoosje.

Waar voorheen misschien nog vijf keer per dag een thuiszorgmedewerker langskwam om die medicatie te geven, geeft de computer de cliënt nu een signaal wanneer die moet worden ingenomen. Fritzsche: „Je wilt dat de technologie medewerkers iets uit handen neemt waardoor er meer tijd is voor menselijk contact. Als  de cliënt zijn medicatie niet neemt, krijgt de verpleegkundige een seintje en gaat de zorgverlener alsnog naar hem toe.”

Zelfmanagement: bijvoorbeeld computergestuurde medicijndoosjes en een sensorpakket Zorg op afstand: het op afstand uitlezen van medische informatie, zoals de bloeddruk. Alleen bij afwijkende waarden bezoekt iemand zijn huisarts Ontspanning: Virtual Reality, tovertafel, cradle Robotica: inzet van robots, zoals Tessa of knuffelrobots E-mental health: behandeling van psychische klachten via zorg die via het internet verloopt 

Meer nieuws

Triagist Elske de Jong staat bij de Dokterswacht in Heerenveen mensen te woord die bellen voor hulp of advies. De triagist bepaalt aan de...
Elk bedrijf wil gezonde medewerkers. Je ziet dan ook steeds meer bedrijven die hier zelf iets aan doen. Het aanbieden van een gezonde lunch...
De horeca kampt met zo’n gebrek aan personeel, dat ‘Werk in zicht’ en horeca-ondernemers de campagne ‘Word jij ook verliefd op de horca?’...
Uitgaan, kleding, mobieltje: om je leven als tiener te financieren ben je al gauw aangewezen op een bijbaan. Zo doe je meteen je eerste...
De behoefte aan opslag van data groeit zo hard dat er in de Nederlandse datacenters de komende jaren duizenden banen bijkomen, zegt Dutch...