Toptalent laat Nederland links liggen

Nederland heeft uitstekend onderwijs voor knappe koppen. Toch weet ons land weinig toptalent te lokken.

Door Natasja de Groot

Amerika is hét land voor toptalenten. Jaarlijks vertrekken vele tienduizenden hoogopgeleide migranten naar het land van de onbegrensde mogelijkheden. Óns land is daarentegen niet bepaald in trek bij buitenlandse talenten. Kan Nederland ook een eigen Silicon Valley optuigen? Nou nee, vooralsnog legt Nederland het zwaar af tegen de VS als het gaat om het binnenhalen van toptalent. Volgens de nieuwe Amerikaanse studie Global Talent Flows oefenen plekken als New York, Hongkong, Londen en Silicon Valley een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op ambitieuze hoogopgeleiden. Niet geheel verwonderlijk: dit zijn dé plekken waar nu de grootste technologische uitvindingen worden gedaan.

Volgens het onderzoek bevindt Nederland zich ergens in de middenmoot van landen met instroom- en uitstroom van kenniswerkers: er komen nu jaarlijks evenveel toptalenten ons land binnen als dat er vertrekken. Een paar duizend. Opvallend is wel dat Nederland, ook in vergelijking met andere welvarende landen zoals Duitsland en Zwitserland, relatief weinig hoogopgeleide migranten trekt. Hoe kan het dat andere landen daar veel beter in slagen? Otto Raspe, onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), deed eerder een groot onderzoek naar buitenlandse kenniswerkers in Nederland. Hij heeft een aantal verklaringen. Zijn belangrijkste: ,,Het Nederlandse beleid om buitenlandse kenniswerkers te werven staat nog in de kinderschoenen.” Dit heeft nog maar heel recent de volle aandacht gekregen van het ministerie van Economische Zaken. De regio rond München werkt bijvoorbeeld al meer dan dertig jaar aan goede contacten. Raspe: ,,Daar pronken ze al heel lang met hun vooruitstrevende hightech- en technologiesector. En ze weten zich te presenteren als een aantrekkelijke plek om te wonen, met veel goede voorzieningen.” Nederland scoort goed op het gebied van kennis- en opleidingsinstituten – ons land staat in de top 100 van internationale ranglijsten. Toch is er geen enkele Nederlandse universiteit die in de top 50 voorkomt.

,,Dat speelt ook zeker een rol bij de vraag waarom we relatief weinig hoogopgeleide kenniswerkers hebben”, aldus Raspe. Volgens de cijfers die in zijn onderzoek van 2014 werden genoemd, telt Nederland zo’n 600.000 buitenlandse arbeidskrachten, waarvan 16,7 procent tot kenniswerker gerekend kan worden. Als we de Amerikaanse onderzoekers mogen geloven, zullen landen de komende tijd flink aan de bak moeten om toptalent te werven. De onderzoekers gaan er namelijk vanuit dat ambitieuze, getalenteerde jongeren alleen maar meer bereid worden om te emigreren. ,,Dit is een trend die zal doorzetten”, stellen zij in het onderzoek. Volgens Raspe zou Nederland veel slimmer kunnen inspelen op die toekomstige stroom van kenniswerkers. Namelijk door zich te presenteren als een metropool. ,,Uit ons onderzoek bleek dat kenniswerkers niet alleen kijken naar een kennisinstituut, maar ook naar de voorzieningen die een stad te bieden heeft. Nederland heeft eigenlijk alles in huis, maar nu doen universiteiten, bedrijven en steden afzonderlijk de promotie.”

Overigens vindt ook weer niet iedereen het erg dat kenniswerkers ons land liever links laten liggen. Zo laat de Universiteit Leiden weten het juist ‘prachtig’ te vinden als onze academici of mensen die in Nederland gestudeerd hebben, een baan vinden in Silicon Valley.