Waarom blijven wij maar doorwerken op de eerste dag van mei? (terwijl het in de landen om ons heen een vrije dag is)

Ambitie .nl
1 mei 2019

In onder andere België, Frankrijk en Duitsland wordt de Dag van de Arbeid op 1 mei nog altijd gevierd en is het een vrije dag. In Berlijn en Hamburg is het traditioneel matten tussen extreemlinkse demonstranten en de oproerpolitie, andere plekken houden het beperkt tot demonstraties.

Toch kent Nederland ook een lange traditie van 1 meivieringen, weet historicus Sjaak van der Velden. ,,Tot de jaren zestig van de vorige eeuw werd de Dag van de Arbeid ook in Nederland groots gevierd met optochten in de steden. 1 mei was voor de socialisten en communisten wat Kerstmis is voor de christenen.’’

De Dag van de Arbeid heeft zijn oorsprong in de Verenigde Staten. Daar staakten de vakbonden als eersten op 1 mei voor een achturige werkdag. Die eis werd overgenomen door de Socialistische Internationale in Europa. Vanaf 1890 werd op 1 mei gestaakt en gedemonstreerd voor de achturige werkdag.

Met de groei van de socialistische en communistische beweging groeide ook de 1 meiviering in Nederland. ,,Al in de jaren tien van de vorige eeuw had je overal manifestaties. De SDAP, de voorloper van de PvdA en de NVV, de voorloper van vakbond FNV, waren net opgericht. Ook diverse vakbonden organiseerden hun eigen 1 meiviering”, weet Van der Velden.

Feestdag in meerdere opzichten

Ook in Nederland werd gezongen en gedanst rond de meiboom. ,,Er was natuurlijk een hoop folklore bij, zoals het vendelzwaaien”, ziet Van der Velden. ,,Het was een feest om de boel bij elkaar te houden en de onderlinge band te versterken, maar dat was niet alles. Het was ook een dag om terug te kijken wat er allemaal was bereikt en waar nieuwe energie werd opgedaan voor de strijd. Het was een dag van vreugde en strijd.”

Juist bij zo’n viering zag iedereen hoe groot de arbeidersbeweging was en welke kracht en macht ervan uitging. ,,En er werd ook naar het buitenland gekeken. Dan zag je dat je onderdeel was van een grote internationale beweging.” Dat gaf de arbeider moed en energie om de strijd in de bedrijven weer aan te gaan. En de bazen zagen dat er een goed georganiseerde arbeidersbeweging was die ze niet konden negeren.

Dat zag Hitler in Duitsland ook. De arbeidersbeweging was een gevaar voor zijn heerschappij en hij ging over tot actie. Hij maakte van 1 mei een officiële vrije dag. Om dat te vieren kwamen de vakbondsleiders naar Berlijn. Daar werden ze allemaal gearresteerd en afgevoerd naar het concentratiekamp. Maar 1 mei als vrije dag bleef bestaan, net als in veel andere Europese landen.

Oorzaken

Dat 1 mei in Nederland een gewone werkdag is, heeft verschillende oorzaken. ,,In Nederland zat Koninginnedag er natuurlijk net voor”, verklaart de historicus. En twee vrije dagen net na elkaar is wat te veel van het goede.

Maar de belangrijkste reden is intern. ,,De noodzaak om 1 mei te vieren, werd minder gevoeld in de rode familie. We hebben al veel bereikt, was de teneur. Bij de NVV werd eind jaren vijftig al gezegd dat ze 90 procent van de doelen gehaald hadden. Dan is er geen behoefte meer aan strijd.”

Een strijd die overigens al lang niet meer gevoerd werd. De jaren vijftig stonden in het teken van de wederopbouw van het land na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog. En daar was saamhorigheid en opoffering voor nodig. In al die jaren van wederopbouw hielden de vakbonden zegge en schrijve één staking in Nederland.

Er speelden nog meer zaken mee. ,,Het was de tijd van de Koude Oorlog. In Rusland was op 1 mei een militaire parade met tanks en kanonnen. Met die beelden wilde je niet geassocieerd worden”, aldus Van der Velden. ,,En veel liberalen sloten zich aanvankelijk aan bij de PvdA na de oorlog. Die hadden helemaal geen behoefte aan het zwaaien met rode vaandels en het zingen van De Internationale.”

Solidariteit met arbeiders

De lust en de noodzaak om 1 mei te vieren verdween in de jaren zestig. Pas in de jaren zeventig kwam de 1 meiviering weer mondjesmaat terug. Dat hing samen met een toenemend internationaal bewustzijn. Solidariteit met onderdrukte arbeiders in arme landen werd belangrijker. En daarvoor gingen veel mensen weer de straat op. ,,Bovendien waren de liberalen overgestapt naar de VVD”, voegt Van der Velden toe.

Die internationale solidariteit was uiteindelijk niet krachtig genoeg om de 1 meiviering weer blijvend op de kaart te zetten. 1 mei ging weer een sudderend bestaan leiden. Helemaal verdwenen is het echter nooit. ,,Rotterdam heeft bijvoorbeeld altijd een kleine 1 meiviering gehad. En op meer plaatsten waren er bijeenkomsten”, weet Van der Velden.

Sinds vijf jaar probeert vakbond FNV de traditie weer nieuw leven in te blazen. ,,Langzaamaan gaat het meer leven”, zegt Zakaria Boufangacha, coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid bij FNV. „Wat ons betreft is het een dag waar werkenden stil kunnen staan bij het belang van arbeid. We zijn vandaag met een kleine zevenduizend mensen in Amsterdam.We kijken terug op de successen die zijn geboekt. Het is een dag van vieren en een dag van strijd.”

 

Bron: Leeuwarden Courant

Meer nieuws

De krapte op de arbeidsmarkt bereikt een nieuw record. Tegenover bijna elke werkloze staat nu een vacature. De werkloosheid is voor het...
Werkverslaving en bevlogenheid lijken op elkaar, maar zijn toch wezenlijk verschillend. Het eerste komt voort uit negatieve motivatie en...
Drukke dag op het werk? Misschien kunnen jij en je collega's dan eens samen een liedje zingen. Dat kan namelijk werkstress verminderen en...
Van de totaal 8,9 miljoen IT’ers die er in de Europese Unie zijn, is slechts anderhalf miljoen vrouw. Dat is 17 procent, een Europees...
Straks naar kantoor en de rest van de dag stilzitten? Niet doen, het scheelt kilo’s en bewegen is veel beter voor je gezondheid. Een...